วันอังคารที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2552

การเล่นคำ

การเล่นคำ หรือ ภาษาอังกฤษว่า Sibilant Sounds มักเป็นคำในกาพย์กลอนที่แต่งได้ถูกต้องตามกระบวนข้อบังคับของรูปแบบนั้นๆด้วย คณะ สัมผัส เอกโท ครุลหุ หรือเนื้อหาสาระที่ดีแล้ว ยังมีการเล่นคำอีก เพื่อเพิ่มความสละสลวยยิ่งขึ้น
แต่ส่วนใหญ่แล้ว การเล่นคำ แต่งขึ้นเพื่อจุดประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะ เป็นต้นว่า แต่งเป็นกล แต่งเพื่อความสนุกครื้นเครง หรือล้อเลียน แต่งขึ้นเพื่อประโยชน์ในการฝึกการอ่านออกเสียง ในภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ หรือแต่งขึ้นเพื่อการอย่างอื่นนอกเหนือจากการกล่าวมาแล้ว
การแต่งโคลงในภาษาอังกฤษที่มีการเล่นคำนั้นในภาษาอังกฤษมีแต่งเช่นเดียวกัน ส่วนใหญ่ไม่ปรากฏว่าใครเป็นผู้แต่ง แต่แต่งขึ้นเพื่อฝึกการออกเสียงให้ถูกต้อง และยังได้ความหรรษาจากการอ่านอีกด้วย ดังจะยกตัวอย่างมาให้ดูตามลำดับ
จากโคลงว่า

A CANNER, EXCEEDINGLY CANNY

A canner, exceedingly canny,
One mourning remarked to his granny,
“A canner can can
Anything that he can
But a canner can’t can a can, can he?”

- Carolyn Wells

จะเห็นว่าการอ่านโคลงบทนี้ จะต้องตระหวัดลิ้น การอ่านถ้าอ่านเสียงดัง จะเห็นว่ามีความแปลกในตัว
การออกเสียงตัว P จะเห็นการเล่นคำในอักษร p ทั้งหมดมีคำอื่นเพียง article , if, where เท่านั้น

PETER PIPER

Peter Piper picked a peck of pickled peppers;
A peck of pickled peppers Peter Piper picked;
If Peter Piper pick a peck of pickled peppers,
Where’s the peck of pickled peppers Peter Piper picked?

- Unknown

อีกโคลงหนึ่งด้วยเสียง p, b, l ดังนี้

SONG OF THE POP-BOTTLERS

Pop bottles, pop-bottles
in pop shops;
The pop-bottles Pop bottles
Poor Pop drops

When Pop drops pop-bottles
Pop-bottles plop!
Pop-bottle-tops topple!
Pop mops slop!

Stop! Pop'll drop bottle!
Stop, Pop stop!
When Pop bottles pop-bottles,
Pop-bottles pop!

- Morris Bishop

ต่อไปจะยกตัวอย่างการเล่นคำด้วยอักษรเสียง s, w เหมาะกับการฝึกออกเสียง s ดังนี้


THE SWAN

Swan swam over the sea-
Swim, swam, swim;
Swam swam back again,
Well swan swam.

- Unknown

ตัวอย่างต่อไป


SELFISH SIL

Selfish Sil sells shellfish shells
If Selfish Sil sells sixty shellfish
Selfish Sil still sells some more.

- Unknown

ตัวอย่างต่อไป

SIBILANT SONG

Sloping shoulders, swaying;
Sashes, silken sheer;
Scented satin, scarlet;
Sweethearts, shy, sincere.
Sapphire surf, secluded;
Seaweed, sandy shore;
Schooner sails, swift spreading;
Screaming seagulls soar.
Snowflakes, sifting slowly;
Shimmering silver spray;
Sudden swirling spiral;
Swiftly skimming sleigh.

- Unknown

ตัวอย่างเสียง T ดังคำโคลงว่า

A TUTOR WHO TOOK THE FLUTE

A tutor who took the flute
Try to teach two young tooters to toot
Said the two to the tutor,
“Is it harder to toot, or
To tutor two tooters to toot?

- Carolyn Wells

ตัวอย่างเสียง เว่อะ เช่อะ

IF A WOODCHUCK WOULD CHUCK

How much wood would a woodchuck chuck
If a woodchuck could chuck wood?
He would chuck what wood a woodchuck would chuck
If a woodchuck would chuck wood.

ถ้าย้อนกลับมาดูวรรณคดีไทย มีหลายเรื่องที่มีการเล่นคำประเภทนี้
ตัวอย่างการเล่นคำในหนังสือเรื่องลิลิตพระลอว่า

ลางลิงลิงลอดไม้ ลางลิง
แลลูกลิงลงชิง ลูกไม้
ลิงลมไล่ลมติง ลิงโลด หนีนา
แลลูกลิงลางไหล้ ลอดเลี้ยวลางลิง

ที่เป็นบทร่ายก็ยังมีในลิลิตพระลอว่า

“หวดเหียนหาดแหนหัน จันทน์จวงจันทน์แจงจิก ปริงปรงปริกปรูปราง
คุยแคคางค้อเค็ด...” เป็นการพรรณนาถึงพันธุ์ไม้ป่าชนิดต่างๆ เพื่อความไพเราะแห่งวรรณคดี
อีกบทหนึ่งเป็นโคลงกลอักษรล้วน พรรณนาถึงต้นไม้เช่นเดียวกัน ว่า

โมงโมกมะม่วงไม้ มูกมัน
จางจิกแจงจวงจันทน์ จิ่งจ้อ
โหมหิงหิ่งหายหัน เหียงหาด
คุยเคี่ยมคันคูนค้อ คัดค้าวแคคาง

ตัวอย่างโคลงอักษรสามหมู่ของพระศรีมโหสถ เช่น

เขาขันคูคู่คู้ เคียงสอง
เยื้องย่างนางยูงทอง ท่องท้อง
ทิวทุ้งทุ่งทุงมอง มัจฉพราศ
เทาเท่าเท้ายางหย้อง เลียบลิ้มริมธาร

จากกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดงของสมเด็จเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ในกาพย์และโคลงบาทเลื่อนหล้า ว่า

ดูหนูสู่รูงู งูสุดสู้หนูสู้งู
หนูงูสู้ดูอยู่ รูปงูทู่หนูมูทู
ดูงูขู่ฝูดฝู้ พรูพรู
หนูสู่รูงูงู สุดสู้
งูสู้หนูหนูสู้ งูอยู่
หนูรู้งูงูรู้ รูปถูมูทู

อย่างก็ตาม การเล่นคำในภาษาอื่น เช่น ภาษาสันสกฤตก็มีเช่นเดียวกัน การสรรหาคำมาแต่งให้คล้องจอง ได้ความหมาย ถูกต้องตามแบบแผนฉันทลักษณ์ ตามกฎเกณฑ์การประพันธ์แล้ว ผู้แต่งยังต้องใช้ความสามารถเฉพาะตน เพื่อให้ได้อรรถรสห่งความไพเราะของบทประพันธ์นั้นๆอีกด้วย

หมายเหตุ : 

จาก ส. แก่น "การเล่นคำ" วิทยาลัยครูเพชรบุรี  ปีที่ ๒ ฉบับที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๑๔

ญาณสติ # ๖ เปรตขอส่วนบุญ

   ภาพจากอินเทอร์เน็ต              เรื่องของเปรต           ญาติผู้ล่วงลับบางคนยังไม่ได้ไปผุดไปเกิด แต่...